Sınavda Zamanla Yarışmak

Sınav salonlarında en sessiz ama en güçlü baskı çoğu zaman saattir.
Öğrenci soruya bakar, düşünür, çözer, siler, tekrar dener… Ama gözünün bir köşesinde sürekli akan bir şey vardır: Süre. Ve bazen sınavın sonunda öğrencinin aklında kalan tek cümle şudur:
“Yapabilirdim ama yetişmedi.”

İşin ilginç tarafı ise şudur: Süre problemi yaşayan öğrencilerin büyük kısmı aslında bilgisiz değildir. Hatta bazıları konuları oldukça iyi bilir. Buna rağmen sınav anında zaman, bilgiden daha belirleyici hale gelir. Çünkü sınav yalnızca ne bildiğimizi değil, baskı altında nasıl düşündüğümüzü de ortaya çıkarır.

Bazı öğrenciler soruları çözemez çünkü konuyu bilmiyordur. Bazıları ise soruları çözemez değil; bırakamaz. İşte kritik fark tam burada başlar.

Bir soruda fazla kalmak çoğu zaman bilgi problemi değil, zihinsel bir mücadeledir. Öğrenci o soruyu geçerse eksik hissedeceğini düşünür. Yapamadığını kabul etmek istemez. Dakikalar ilerlerken soru artık akademik olmaktan çıkar, psikolojik bir savaşa dönüşür. Ve çoğu öğrenci zamanı burada kaybeder.

Oysa sınavlarda her soruyu çözmeye çalışmak ile sınavı yönetmek aynı şey değildir.

Bazen yüksek net yapan öğrencilerle diğerleri arasındaki fark bilgi değil; vazgeçebilme becerisidir. Çünkü başarılı öğrenciler hangi soruda duracağını değil, hangi soruda devam etmeye değmeyeceğini de bilir.

Sınav anında öğrencinin yaşadığı en büyük yanılgılardan biri de zamanı rakibi gibi görmesidir. Oysa süre çoğu zaman düşman değil, yönetilmesi gereken bir sistemdir. Saat ilerledikçe paniğe kapılan öğrenci düşünme biçimini kaybeder; kontrolü koruyan öğrenci ise aynı sürede daha sağlıklı kararlar verebilir.

Bir diğer görünmeyen problem ise paniktir. Süre azaldıkça öğrenci hızlanmaya çalışır. Fakat zihin baskı altına girdikçe okuma kalitesi düşer, dikkat dağılır, basit sorular karmaşık görünmeye başlar. Öğrenci hızlandığını düşünürken aslında daha fazla geri dönüş yapar. Yani süreyi yetiştirmeye çalışırken süreyi tüketir.

Tam da bu yüzden sınavlarda mesele hızlı olmak değildir. Mesele, zihnin ritmini koruyabilmektir. Çünkü süre yönetimi sadece dakikaları kontrol etmek değildir; düşünceyi kontrol edebilmektir.

Bazı öğrenciler deneme sonunda yetiştiremedikleri sorulara üzülürken, aslında asıl kaybın boş bıraktıkları sorular değil; gereğinden fazla zaman harcadıkları sorular olduğunu fark etmez. Çünkü sınavda bazen bir soruyu çözememek değil, ona gereğinden fazla süre vermek net kaybettirir.

Burada öğrencinin kendine dürüstçe bakması gerekir:

• Sorular mı uzun sürüyor, yoksa ben mi fazla tutunuyorum?
• Gerçekten yavaş mı çözüyorum, yoksa hata yapmaktan korktuğum için mi ilerleyemiyorum?
• Zamanı mı yönetemiyorum, yoksa stresi mi?

Bu sorular önemlidir. Çünkü birçok öğrenci süre problemini masa başında değil, zihninin içinde yaşar.

Süre baskısı arttığında öğrencinin zihni “yetiştirmeye çalışma moduna” girer. İşte tam bu noktada öğrenciler düşünerek çözmek yerine yetişmeye çalışarak çözmeye başlar. Bu da dikkat hatalarını artırır. Yani sınavın son bölümlerinde yapılan yanlışların önemli bir kısmı bilgi eksikliğinden değil, zihinsel yorgunluktan kaynaklanır.

Aslında süre yönetimi biraz da enerji yönetimidir. Sınavın ilk bölümünde gereğinden fazla zihinsel efor harcayan öğrenci, sonlara doğru dikkatini taşımakta zorlanır. Bu yüzden sınav boyunca önemli olan sadece zamanı korumak değil, zihinsel dayanıklılığı da koruyabilmektir.

Ve belki de en önemli gerçek şudur:
Sınavda zamanı bitiren şey bazen sorular değil, öğrencinin kendi içindeki baskıdır.

Bu yüzden süre yönetimi yalnızca daha çok deneme çözerek gelişmez. Öğrenci önce kendi sınav davranışını tanımayı öğrenmelidir. Nerede paniklediğini, hangi sorularda inatlaştığını, hangi anlarda odağını kaybettiğini fark etmelidir. Çünkü fark edilmeyen her alışkanlık, her denemede yeniden tekrar eder.

Unutulmamalıdır ki sınav, yalnızca bilgi yarışı değildir. Aynı zamanda sakin kalabilme, karar verebilme ve zamanı yönetebilme becerisidir. Ve bazen bir öğrenciyi hedefe yaklaştıran şey, daha fazla soru çözmek değil; doğru anda ilerlemeyi seçebilmektir.

Sınavda Zamanı Kontrol Edebilmek İçin Küçük Ama Etkili Tüyolar

• Her soruyu çözmek zorunda olmadığını kendine hatırlat.
• Bir soruya gereğinden fazla tutunma.
• Süreyi sadece sona bırakma; ara kontroller yap.
• Hızlanırken okuma kalitesini düşürme.
• Çözemediğin soruyu kişisel mücadeleye dönüştürme.
• Denemeleri gerçek sınav ciddiyetiyle çöz.
• Kendi zaman haritanı oluştur.

Son dakikalarda panik yerine kontrolü korumaya odaklan.

Unutma:
Sınavı kazandıran şey sadece bilgi değildir.
Bazen doğru anda ilerlemek, doğru anda bırakmak ve zihni sakin tutabilmek en az bilgi kadar belirleyicidir.